محمد مهدى ملايرى
172
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
نيست مىتوان انگاشت كه مسعودى آنها را از كتاب ديگرى از ابن خردادبه كه متناسبتر با اين مطالب بودهاند مثلا كتاب طبقات المغنين او برگرفته باشد . و همينگونه تواند بود آنچه را كه ابو الفرج اصفهانى در كتاب الاغانى از زبان ابن خردادبه در علت معروف شدن ابراهيم به موصلى نقل كرده است . « 1 » * * * مختار من كتاب اللهو و الملاهى چندى پيش قطعاتى از كتاب اللهو و الملاهى با عنوان « مختار من كتاب اللهو و الملاهى » يعنى برگزيدههائى از كتاب اللهو و الملاهى به شكل رسالهاى در بيروت به چاپ رسيد كه در مجله الدراسات الادبية معرّفى گرديد و مطالبى از آنهم كه مشتمل بر معلومات ديگرى دربارهء تاريخ موسيقى ايران بود نيز در آن مجله نقل شد . در معرفى اين رساله در آنجا چنين آمده بود : « نوشته مورد گفتگو رساله كوچكى است در بيست و نه صفحه كه از آن مىتوان اطلاعات مفيدى دربارهء موسيقى و سرود و شعر ايرانى پيش از اسلام به دست آورد . در اين رساله نام برخى از آلات موسيقى ايرانى و بعضى از اصطلاحات و مقامهائى كه در آن وجود داشته و همچنين يك سرود فارسى مركب از سه مصراع شعر ديده مىشود كه هرچند مقدارى از آنها به طور پراكنده با تحريفاتى در بعضى از مآخذ ديگر عربى نيز ديده مىشود ولى آنچه در اين رساله آمده نيز از نظر تحقيق و تطبيق آن اصطلاحات و نامها براى محققان و علاقهمندان به اين موضوع داراى بسى فائدهها است . « 2 » » اين رساله با همهء كوچكى آن پرتو بيشترى بر آنچه مسعودى از گفتههاى ابن خردادبه نقل كرده مىافكند ، و حتى از روى آن مىتوان برخى از اغلاطى را كه در همين زمينه در تصحيح و چاپ مروج الذهب از ديد مصحح فاضل آن به
--> ( 1 ) . ابو الفرج اصفهانى ، اغانى ، ج 5 ، ص 5 . ( 2 ) . اين رساله را از ص 316 تا ص 320 شماره 3 سال 3 مجله الدراسات الادبيّه 1340 ه . ق و 1961 م . خواهيد يافت .